Formy zatrudnienia freelancer, pracownik czy samozatrudniony w Danii?

Spis treści
Formy zatrudnienia: freelancer, pracownik czy samozatrudniony? 2
Freelancer 2
Pracownik 3
Freelancer to nie jest pracownik ani samozatrudniony 4
Jakie koszty może odliczyć freelancer? 5
Samozatrudnieni 5
Jednoosobowa działalność gospodarcza 6
Potwierdzenie 7
Konsekwencje 7

Formy zatrudnienia: freelancer, pracownik czy samozatrudniony?
Czym różni się praca na zasadzie samozatrudnienia, freelancera oraz pracownika? Niewłaściwe zorientowanie w przepisach i definicjach poszczególnych form zatrudnienia może doprowadzić do przykrych konsekwencji prawnych. W pierwszym rzędzie, może to oznaczać zaległe podatki. Równie dobrze jednak w skutek takiej pomyłki może zostać nałożona kara finansowa za łamanie przepisów (np. nieodpowiednia umowa o pracę, naruszenie ustawy urlopowej i wiele więcej).

Freelancer
Osoby pracujące jako freelancerzy, czyli wolni strzelcy, przeważnie nie mają w planach budowania struktury firmy, zatrudniania pracowników czy posiadania biura. Wszystko, co zwykle wiąże się z bardzo podobną formą, jaką jest samozatrudnienia, przy freelancerach nie znajduje żadnego odwzorowania.

Samozatrudnieni są właścicielami, dyrektorami działalności, którą prowadzą. Stąd ich działalność nazywa się jednoosobową działalnością gospodarczą. Prowadzenie biznesu na takich zasadach, pozwala również zatrudniać pracowników – tylu, na ilu go stać.

W odróżnieniu od samozatrudnionych, freelancer nie posiada konkretnej charakterystyki. Stąd niezależnie od tego czy mowa o konsultancie, projektancie stron internetowych lub programiście nie ma różnic na poziomie techniki pracy. Koszty związane z taką formą zatrudnienia są stosunkowo niskie, a ryzyko finansowe niewielkie. Freelancer to "jednoosobowy zespół". W Danii przychody freelancerów to honorar, które nie jest tożsame z pensją czy sprzedażą, tak jakby miało to miejsce w przypadku samozatrudnionych. Honorar jest czymś pomiędzy i w języku polskim znajduje najdokładniejsze odzwierciedlenie w wyrazie honorarium – i w takim znaczeniu będzie ono używane, w tym artykule.

Freelancerzy otrzymują więc w Danii tak zwany dochód B – tak samo jak osoba samozatrudniona; zaś odprowadzany podatek to podatek B. Mimo, że osoby samozatrudnione i freelancerzy odprowadzają ten sam podatek, a ich dochód w urzędach jest zaliczany do tej samej kategorii, to freelance nie jest tym samym co samozatrudnienie. Kategoria dochodu B jest jedynie informacją dla urzędu skarbowego, że dany dochód został osiągnięty z nieco innego stosunku pracy niż normalnie, czyli umowy o pracę, która jest przyporządkowana do kategorii A. W gruncie rzeczy praca jako "wolny strzelec" potrafi nastręczać pewnych trudności, które wynikają z braku odpowiednich regulacji. Rezultat jest taki, że czasem nie do końca jest pewne, jaki rodzaj opodatkowania obejmuje takie osoby, jakie są ich obowiązki względem księgowości oraz podatku VAT.

W Danii niezależnie od umowy między klientem, a osobą, która wykonuje dane zlecenie, freelancer będzie uznany za pracownika, nawet jeśli zapisy w umowie stanowią inaczej. Dlatego też przed podpisaniem umowy, warto dowiedzieć się, czego będą wymagały od nas urzędy. Samozatrudnienie, freelance oraz bycie pracownikiem często jest mylone albo z pozycji urzędów traktowane na podobnych zasadach. Jak odróżnić od siebie te trzy techniki pracy?

Pracownik
Nie raz zdarza się, że pracownik jest uważany za freelancera. Jednak jego sposób pracy, a także warunki, na jakich podejmuje współprace znacząco się różnią od siebie. W pewnych sytuacjach freelancer może zostać uznany za pracownika. Aczkolwiek najczęściej nie wynika to z pojedynczych warunków, lecz złożoności całej sytuacji. Punktem odniesienia nierzadko są:
• ciągłość współpracy z jednym pracodawcą;
• umowa na czas nieokreślony;
• otrzymywanie instrukcji od pracodawcy/klienta, jak powinna być wykonana praca;
• pracodawca/klient sprawdza efekty pracy;
• pracodawca/klient wymaga używania określonych narzędzi i programów;
• brak możliwości zatrudnienia "na własną rękę" pracowników;
• brak ryzyka finansowego – gwarancja wypłaty wynagrodzenia;
• brak kosztów powiązanych z wykonaniem pracy;
• używanie nazwy firmy pracodawcy/klienta w dokumentacji;
• godziny pracy oraz dni wolne ustalane są z porozumieniu z pracodawcą/klientem;
• umowa przewiduje okres wypowiedzenia;
• wynagrodzenie w systemie godzinnym, tygodniowym bądź miesięcznym;
• pracodawca/klient pokrywa koszty związane z pracą;
• posiadanie prawa do płatnego urlopu, ubezpieczenia pracowniczego itp.

Oprócz tego pracownicy otrzymują odcinki wypłat i nie fakturują swoich usług. Jeśli jesteś pracownikiem powinieneś otrzymywać odcinki wypłat. Wówczas, osoba taka nie wystawia faktur za swoje "usługi", zaś klient nie jest klientem, lecz pracodawcą. Dochód z tego rodzaju stosunku pracy mieści się w kategorii dochodu A – A-skat. W tym wypadku pracodawca odprowadza podatek za pracownika do urzędu skarbowego. Natomiast pracownikowi przysługuje szereg praw, takich jak np. urlop. Osoby zatrudnione jako pracownicy nie mogą odliczyć kosztów osobistych. Jeśli pracownik poniesie jakieś koszty z tytułu wykonywanej pracy, nie mogą one być wliczone w koszty firmowe, ale zamiast tego będą uznane za koszty zatrudnienia. Wartość odliczenia podatkowego jest niższa niż w przypadku firmy, ponieważ koszty można odliczyć tylko w dochodach podlegających opodatkowaniu, a nie w dochodach osobistych. Ponadto od 2021 r. odliczeniu w ciągu roku nie podlega pierwsze 6,5 tys. DKK. Oprócz tego, koszty muszą być bezpośrednio związane z dochodami uzyskanymi z pracy. W celu zgłoszenia poniesienia takich kosztów, należy w zeznaniu podatkowym zaznaczyć pole nr 58, zaś deklaracji odnośnie uzyskanego dochodu dokonuje się w polu nr 11. Niezależnie od wysokości uzyskanych dochodów, pracownicy nie odprowadzają podatku VAT ani nie mają obowiązku prowadzenia księgowości.

Freelancer to nie jest pracownik ani samozatrudniony
Freelancerzy to technika pracy, która leży gdzieś między samozatrudnieniem a pracownikami etatowymi. Co charakteryzuje pracę freelancera?
• posiadanie więcej niż jednego klienta;
• istnieje ryzyko finansowe;
• działalność nie zmierza do zbudowania dużej firmy;
• każda umowa jest inna i dotyczy innego klienta;
• umowy są krótkoterminowe i dotyczą konkretnych projektów;
• współpraca z poszczególnymi klientami jest podejmowana na określony czas;
• wolność w podejmowaniu decyzji, jak powinna zostać wykonana praca;
• nienormowany czas pracy;
• dowolność w doborze programów i sprzętu;
• klient nie określa, jak praca ma być wykonywana;
• klient nie kontroluje pracy;
• wynagrodzeni jest wypłacane po wykonaniu zadania;
• posługiwanie się swoim imieniem i nazwiskiem, nazwą "firmy" na pracach i w dokumentacji dostarczanej klientowi;
• pokrywanie nakładów pracy związanych z utrzymaniem miejsca pracy i sprzętu;
• wolność w doborze klientów;
• możliwość podjęcia dodatkowej współpracy w celu wykonania jakiegoś projektu, zlecenia;
• potrzebujesz reklamy, by dostać kolejne projekty;
• ponosisz pełną odpowiedzialność za popełnione w pracy błędy (także prawną);
• jesteś płatnikiem VAT;
• brak prawa do płatnego urlopu i świadczeń chorobowych;
• możliwość rozwiązania umowy bez wypowiedzenia.

Jakie koszty może odliczyć freelancer?
Osoby uprawiające wolne zawody, mają prawo odliczyć od dochodu koszty związane z pracą. Oczywiście koszty nie mogą być większe niż dochód. Co w praktyce oznacza, że, w przeciwieństwie do samozatrudnionych, freelancerzy w rozliczeniu rocznym nie mogą wykazać zadłużenia. Dodatkowo uzyskany dochód powinien zostać zadeklarowany przez firmę wypłacającą wynagrodzenie jako honorar w zeznaniu podatkowym, w polu nr 12, zaś kwotę należy podać w polu nr 15. Natomiast koszty poniesione z tytułu pracy wpisuje się w polu nr 29. Przy rozliczeniu podatku należy posiadać pełną dokumentację, aby uzyskać zwrot kosztów. Freelancerzy osiągający w ciągu roku dochód przekraczający 50 tys. DKK są zobligowani do odprowadzenia podatku VAT, co pociąga za sobą stosowne formalności. Po przekroczeniu wspomnianego progu 50 tys. DKK, podatkiem VAT zostaną obciążone również te dochody, które zostały uzyskane przed osiągnięciem progu. Stawka procentowa dla transakcji dokonanych przed osiągnięciem progu wynosić będzie 20%. Standardowa stawka tego podatku wynosi w Danii 25%. Niektóre wolne zawody są zwolnione z podatku VAT nawet po przekroczeniu progu, są to m. in: aktorzy, muzycy, artyści, dziennikarze, blogerzy, speakerzy, pisarze, tłumacze.

Samozatrudnieni
Czym więc różnią się od siebie te trzy formy zatrudnienia: pracownik, freelancer i samozatrudniony? Freelancer staje się samozatrudnionym, gdy wzrasta ryzyko finansowe, a jego działania zaczynają bardziej przypominać prawdziwy biznes. Zatrudnianie pracowników i posiadanie biura – w zasadzie charakterystyka jest dosyć podobna, choć właściciele firm jednoosobowych rozwijają te przestrzenie nieco mocniej.

Co to jest PMV?

Privat Mindre Virsomhed, czyli PMV to małe firmy jednoosobowe, które nie opłacają podatku VAT, gdyż ich roczne obroty nie przekraczają progu 50 tys. DKK. Działalność trzeba zarejestrować, a w przypadku przekroczenia stawki 50 tys. DKK, konieczne jest również zgłoszenie się do rejestru jako płatnik VAT. W przypadku, gdy przedsiębiorca już na samym początku planuje przekroczyć próg, dobrze jest wraz z otwarciem PMV zarejestrować się jako płatnik podatku naliczonego od dóbr i usług. W przeciwnym wypadku po uzyskaniu odpowiednich dochodów, wszystkie zyski (również te wcześniejsze) zostaną obciążone 20% stawką podatku. Co więcej, przedsiębiorcy będący właścicielami PMV otrzymują w wyniku rejestracji numer CVR, który nawet po ewentualnym przekształceniu w jednoosobową działalność gospodarczą zostaje taki sam.

Podsumowując, PMV jest mini-wersją firmy jednoosobowej z numerem CVR, której dochody w założeniu nie przekroczą 50 tys. DKK w przeciągu roku. Natomiast standardowa wersja jednoosobowej działalności gospodarczej przeznaczona jest dla przedsiębiorców, którzy zamierzają osiągać wyższe zyski, posiadają numer CVR i są płatnikami VAT-u.

Jednoosobowa działalność gospodarcza
Czym zatem jest jednoosobowa działalność gospodarcza? Jak sama nazwa wskazuje jest to przedsiębiorstwo założone przez jedną osobę, która jest jej formalnym właścicielem. W świetle prawa firma jest podmiotem tożsamym z osobą, która ją prowadzi. Stąd nazywa się je "samozatrudnionymi", gdyż zatrudniają sami siebie w swojej własnej firmie. Prowadzenie tego rodzaju biznesu wymaga dokonania wpisu w rejestrze VAT, ponieważ z struktura ta została przewidziana jako działalność przynosząca dochody roczne na poziomie wyższym niż 50 tys. DKK. Ogólnie rzecz biorąc, jednoosobowa działalność gospodarcza prowadzona jest w celu generowania obrotu i sprawdzenia, ile wyniosą koszty związane z prowadzeniem biznesu, takiego jak marketing pracowników czy wynajem biur. Właściciele jednoosobowych przedsiębiorstw ponoszą spore ryzyko finansowe. Nie ma wprawdzie określonej kwoty, wyznaczającej poziom ryzyka finansowego, ale z reguły jest ono większe niż w przypadku freelancerów.

Cechy jednoosobowej działalności gospodarczej:
• posiadanie wielu klientów;
• zawieranie umów na różnych warunkach;
• oferta dotyczy zobowiązań krótkoterminowych oraz konkretnych usług;
• określone ramy czasowe pracy;
• niezależność w kwestii sposobu wykonywania pracy, godzin oraz sprzętu;
• wynagrodzeni zostaje wypłacone po zrealizowaniu usługi;
• używanie własnej nazwy firmy na pracach i w dokumentach;
• ponoszenie kosztów utrzymania biura, zakupu sprzętu oraz innych niezbędnych do pracy rzeczy;
• swoboda w dobieraniu klientów;
• możliwość zatrudniania pracowników;
• ponoszenie pełnej odpowiedzialności za błędy lub opóźnienia;
• reklamowanie swoich usług/towarów;
• opłacanie podatku VAT;
• brak prawa do płatnego urlopu oraz świadczeń chorobowych;

Każdy samozatrudniony jest zobowiązany prowadzenia księgowości w oparciu o jasno określone standardy rachunkowości. Jednym z programów przeznaczonych do tego rodzaju zadań jest e-conomic. W zeznaniu podatkowym właściciele jednoosobowych firm deklarują w obrębie następujących pól: 111 – zysk; 112 – deficyt; 114 – przychody, odsetki; 117 – wydatki, odsetki.

Potwierdzenie
Jeśli mimo znajomości kryteriów klasyfikacji dla samozatrudnionych, freelancerów oraz pracowników nadal nie ma pewności, do której grupy się przynależy, dobrze jest skonsultować się z duńskim urzędem skarbowym. Urząd na prośbę zainteresowanych może wystawić pisemne potwierdzenie odnośnie formy zatrudnienia. Koszt zaświadczenia wynosi w przybliżeniu 400 DKK.

Konsekwencje
Co może się stać, gdy błędnie określi się formę swojego zatrudnienia? Otóż może mieć to konsekwencje zwłaszcza dla naszych partnerów biznesowych, kontrahentów, pracodawców, zleceniodawców czy też klientów, którzy mogą zostać obciążeni podatkiem, który winni potrącać już wcześniej z wypłaty osoby, która świadczyła im usługi bądź oferowała sprzedaż konkretnych dóbr. Następnym skutkiem może być kara za złamanie przepisów zawiązanych np. z zawarciem odpowiedniej umowy, ustawą urlopową bądź odpowiednim okresem wypowiedzenia. Sama osoba, której warunki pracy są niezgodne z formą zatrudnienia może zgłosić naruszenie przepisów. Właściciele firm jednoosobowych mają prawo odliczyć koszty prowadzenia przedsiębiorstwa w dochodach osobistych, które będą odliczone zgodnie z innym niż powszechnie zestawem zasad podatkowych, które zmniejszają wartość odliczenia podatkowego. Z kolei deklarowany w przeszłości deficyt może zostać zmieniony na dochód zerowy, co w przełożeniu na praktykę oznacza, że zostanie wystawiony rachunek podatkowy.